Tekstduikers, dieper duiken om teksten beter te begrijpen

In close reading dagen we de leerlingen uit om doorheen verschillende leesbeurten een complexere tekst te ontrafelen. De leerlingen duiken in de tekst, lezen onder de oppervlakte en begrijpen zo de dieperliggende betekenis ervan. Dat maakt hen tot betere, nauwkeurige en diepere lezers.

De leerlingen lezen taalrijke, informatieve teksten waarbij de tekst centraal staat. Ze lezen een volledige tekst of een stuk ervan in drie leessessies, telkens vanuit een andere bedoeling. Door samen vragen op te lossen, te spreken over de tekst en onder begeleiding leesstrategieën toe te passen, verhogen ze hun leesvaardigheid.

Het gaat per leerjaar om 9 informatieve teksten gekoppeld aan thema’s die in wereldoriëntatie aan bod komen. Zo maken we een link tussen wereldoriëntatie en Nederlands. Leerlingen vergroten hun leesvaardigheid tijdens de lessen WO terwijl ze de inhoud van het WO-thema verwerken en komen zo tot een dieper tekstbegrip (transfer).  

Ontdek het volledige leesaanbod van uitgeverij VAN IN

Close reading

Leesvaardigheid is cruciaal voor schoolsucces en het latere maatschappelijk functioneren van een leerling. Toch blijft het lastig een zwakke lezer vooruitgang te laten boeken. Onze aanpak is gebaseerd op de principes van close reading, een aanpak die teruggaat naar de kern: het lezen zelf.
Een veelvoorkomend probleem is dat leerlingen zwak zijn in het omgaan met complexe teksten, onder meer doordat ze oppervlakkig lezen of te weinig tijd en energie investeren in moeilijkere teksten.

Bij close reading richt de leerling zich vooral op hetgeen de schrijver zegt en op zijn woordgebruik. Het gaat voortdurend om het zoeken van bewijs dan wel betekenis in de tekst. De leerlingen lezen of bediscussiëren een tekst verschillende keren, terwijl ook het schrijven erover gestimuleerd wordt, gevoed door discussie, gemaakte aantekeningen en (her)lezing van de tekst.

Wil je een opleiding volgen over Close Reading?

Effect van close reading

Herhaald lezen is een evidence-based strategie voor zowel vlot en vloeiend als begrijpend lezen.
Er is in toenemende mate bewijs dat close reading

> voor bijna alle leerlingen effectief is (Fisher & Frey, 2014)
> een hoger leerniveau tot gevolg heeft (Williams et al., 2014).
Onderzoeken van Dakin (2013) en Strassner (2015) tonen dat leerlingen dankzij close reading teksten beter begrijpen.

Ook recenter onderzoek bevestigt dat close reading begrijpend lezen versterkt (Fisher, Frey & Hattie, 2016). Het gaat daarbij om een combinatie van bekende zaken:

  • de tekst of een deel ervan laten (her)lezen
  • de tekst laten lezen vanuit een bepaald leesdoel
  • aantekeningen laten maken over gedachten van de leerling tijdens het lezen of bestuderen van een tekst, oftewel: ‘lezen met de pen in de hand’
  • sturing van het leesproces door het stellen van vragen, stimuleren van analyse en (bij meer leerlingen) van discussie
  • gebruikmaken van een moeilijke, complexe tekst.

Aanpak

Werkwijze en lesfasen

Doordat de leerlingen (een deel van) de tekst driemaal lezen, krijgen ze meer oefenkansen en verwerven ze kennis van de wereld.

  1. Leessessie 1: de tekst een eerste keer lezen (25 min)
    1. Leesdoel: wat vertelt de tekst?
    2. algemeen begrip van de tekst: thema, hoofdgedachte, aantekeningen maken (lezen met de pen in de hand)
  2. Leessessie 2: de tekst een tweede keer lezen (25 min)
    1. Leesdoel: hoe wordt het in de tekst gezegd?
    2. tekstvragen over woordenschat, belangrijke details en tekststructuur
  3. Leessessie 3: de tekst een derde keer lezen (25 min)
    1. Leesdoel: wat betekent de tekst?
    2. bedoeling schrijver, kwaliteit en waarde, verbanden, conclusies, argumenten, eigen oordeel
    3. evaluatie- of verwerkingsopdracht (gesprek, aantekeningen, tekstgerichte vragen, samenvatting/schema, schrijfopdrachten)

Voorkennis

Het is voor dieper begrijpend lezen van belang moeilijkere teksten te gebruiken dan die alleen aansluiten bij het instructieniveau. Dat kan omdat je bij de verwerking van deze tekst als leerkracht sterk begeleidt/ondersteunt.
Naast die ondersteuning moet je als leerkracht zorgen dat je leerlingen voldoende voorkennis hebben van het onderwerp van de tekst. Door de koppeling van begrijpend lezen met thema’s uit wereldoriëntatie (en specifiek Op verkenning) is het mogelijk om elke leerling eerst de kans te geven om zijn/haar voorkennis en de context over het tekstthema in een aantal lessen te verruimen om daarna met de tekst aan de slag te gaan. Herhaald lezen helpt hem/haar de tekst – uiteindelijk – wel te begrijpen.

Focus

De focus ligt dus op het lezen en de inhoud. Strategieën en woordenschat worden enkel ingezet om die inhoud beter te begrijpen. Kennis over de opbouw van de tekst en tekstkenmerken helpen dan weer het leesbegrip te versterken.

Verwerking van de tekst


Wat ook helpt is leerlingen te laten praten over de inhoud van moeilijkere teksten en ze te laten schrijven over de tekst. Belangrijk is om begrijpend lezen en schrijven meer met elkaar te verbinden. Laat ze bijvoorbeeld aantekeningen maken over de inhoud van de tekst, om vervolgens vanuit die aantekeningen een samenvatting te schrijven.

Teksten in Tekstduikers

Het is voor dieper begrijpend lezen van belang moeilijkere teksten te gebruiken dan die alleen aansluiten bij het instructieniveau. Dat kan omdat  je bij de verwerking van deze tekst als leerkracht sterk begeleidt/ondersteunt.
Naast die ondersteuning moet je als leerkracht zorgen dat je leerlingen voldoende voorkennis hebben van het onderwerp van de tekst. Door de koppeling van begrijpend lezen met thema’s uit wereldoriëntatie (en specifiek Op verkenning) is het mogelijk om elke leerling eerst de kans te geven om zijn/haar voorkennis en de context over het tekstthema in een aantal lessen te verruimen om daarna met de tekst aan de slag te gaan. Herhaald lezen helpt hem/haar de tekst – uiteindelijk –  wel te begrijpen.
De focus ligt dus op het lezen en de inhoud. Strategieën en woordenschat worden enkel ingezet om die inhoud beter te begrijpen. Kennis over de opbouw van de tekst en tekstkenmerken helpen dan weer het leesbegrip te versterken.
Wat ook helpt is leerlingen te laten praten over de inhoud van moeilijkere teksten en ze te laten schrijven over de tekst. Belangrijk is om begrijpend lezen en schrijven meer met elkaar te verbinden. Laat ze bijvoorbeeld aantekeningen maken over de inhoud van de tekst, om vervolgens vanuit die aantekeningen een samenvatting te schrijven.

Soorten teksten

Tekstduikers vertrekt vanuit authentieke non-fictieteksten die een historische, maatschappelijke, technische, experimentele insteek of een link naar de natuur hebben. Elke tekst is gelabeld met een AVI- en CLIB*-niveau.

(*CLIB: zoals het AVI-niveau het niveau van technisch lezen van een tekst aangeeft, geeft CLIB het niveau van begrijpend lezen aan (CLIB-start, 3, 4, 5, 6, 7, 8 en CLIB-Plus).)

Themaoverzicht

Leerjaar 2Leerjaar 3Leerjaar 4Leerjaar 5Leerjaar 6
GezondheidAfvalWindrichtingenKlimaatWO II
TijdlijnSchoolomgevingEHBOWO IMigratie
Emoties  WeerVogelsOrdenen Weer
TechniekBiotopenFeestenVoedselStudiekeuzes
NatuurSportVerledenTechniekKlimaat
BeroepenVerkeerKledijHandelPersoonlijkheid
School Relaties VerkeerDemocratie  Poolgebieden
VoedselUitvindingenCommunicatieTransport(Sociale) media
VerkeerKunstStressLichaamErfgoed

Materialen

Leerjaar 2-6

  • Leeswerkschrift voor de leerlingen
    • 9 teksten
    • verwerkingsopdrachten
  • Handleiding voor de leerkracht
  • Bordboek

De Leeswerkschriften en Handleidingen kun je bestellen via de webshop.

Het Bordboek kun je via het licentiebeheer in Bingel voor je school laten openzetten door de Bingel schoolbeheerder. Meer info.

Voorbeeldteksten

Download via onderstaande knop de voorbeeldteksten, handleidingen en de correctiesleutels voor je leerjaar.

Scroll naar top